PERU Reisverslag

1996



deel 1

De kust en Titicaca meer



Manu NP


deel 3

Cuzco en omgeving


Dag 25
Cuzco
Dinsdag 30 juli 1996
 

Naar een ander hotel

x
Plaza de Armas, Cuzco

We willen vandaag lekker uitslapen, maar vanaf 5 uur wordt er zoveel herrie gemaakt dat we geen oog meer dicht doen. Midden in de nacht maakte Ien me ook al wakker. Ze had kramp in haar kuit en schreeuwde in het engels 'My leg! My leg! Please help me!'. Na het raadplegen van mijn woordenboek hielp ik haar van de kramp af. We doen rustig aan en verkassen rond elven naar Santa Catelina. Ditmaal gaat het gelukkig wel goed. Ien heeft een flinke kater van gisteravond en duikt meteen het bed weer in. Ik installeer me met de psion voor de TV en werk een deel van mijn reisverslag-achterstand weg tijdens de uitzendingen van de Olympische Spelen in Atlanta.

Bezoek van José

Om een uur of twee staat José met haar twee kinderen ineens voor onze neus. We hebben José leren kennen op de Galapagos. Ze is zonder Martin op familiebezoek in Cuzco. We hadden voor Manu naar haar moeder gebeld, maar ze was toen nog in Lima. We hadden tegen haar zus gezegd dat we waarschijnlijk in Santa Catalina zouden slapen. We babbelen even gezellig bij en spreken af dat we van de week een keertje samen uit eten zullen gaan.

Laat in de middag nemen we een taxi naar het postkantoor. We hopen op post vanuit Nederland, maar helaas. Ien is een beetje teleurgesteld. De post in Peru is weinig betrouwbaar en we vermoeden dat er post zoek is geraakt. We lopen ook nog even bij Expeditiones Manu binnen om een T-shirt te kopen. De T-shirts zijn in bestelling en komen misschien deze week binnen. De vrouw van Barry Walker vraagt ons waarom we de evaluatieformulieren niet hebben ingevuld. We zeiden dat we niet helemaal tevreden waren over de organisatie en dat in Nederland rustig op willen schrijven en zullen faxen. Ze had al een vermoeden dat er iets niet helemaal goed was gegaan deze reis en haalt ons over onze grieven te spuien. Ze is verbijsterd over de onkunde van Lorenzo en de kwaliteit van het eten in Blanquilo. Als goedmakertje krijgen we een etentje aangeboden in een populair, maar simpel restaurant.

 
Dag 26
Cuzco
Woensdag 31 juli
 

Vandaag gaan we na een paar rustige dagen weer eens wat ondernemen. We lachen ons rot tijdens het ontbijt. Een grote homp vlees wordt de zaak binnen gebracht. Deze wordt op een stoel gelegd, waarna er stukjes vanaf gesneden worden. Even later mag een klant plaats nemen op de stoel, zonder dat deze is schoon gemaakt. Het ontbijt was overigens best lekker.

In rap tempo gaan we langs het postkantoor, de telecom en Aeroperu (vlucht bevestigen). Er is een brief voor ons van Ien's moeder. Ze hadden hem bij de 'v' gestopt en we hebben mazzel dat we daar keken. Met de scope kaart naar beide ouders gebeld. Ze zijn blij dat we heelhuids uit de jungle zijn gekomen. Bij één van de ontelbare touristenburootjes boeken we voor vanmiddag de citytour. We proberen ook het Machu Picchu hotel voor eind deze week te boeken. Het hotel is al maanden vol, maar misschien heeft iemand geannuleerd. Als het niet mogelijk is slapen we in het dorpje Aguas Calientes aan de voet van de Machu Picchu. We horen morgen of het is gelukt.

Historisch rondje door Cuzco

De bekende Inca stenen, die volledig op maat zijn gemaakt. Hier de famieze steen met de 12 hoeken!

Hierna maken we een klein rondje door historisch Cuzco. We vinden de steen met de 12 hoeken in een typisch Inka-straatje. Het is ook weer tijd om de een of andere heilige te eren. Twaalf traditioneel geklede dansers, begeleid door muzikanten, trekken door de straten. Hier achter wordt een schilderij van de heilige gedragen. De processie wordt begeleid met rotjes.

Georganiseerde citytour

We worden kwart voor twee opgehaald voor de citytour. Het blijkt een absurd massale aangelegenheid te zijn. Alle tours, 15 bussen vol, doen hetzelfde rondje op precies dezelfde tijd. In Cuzco bezoeken we eerst Santo Domingo. Dit was vroeger een kerk, die gebouwd is op de resten van Cuzco's belangrijkste Inka tempel Coricancha. Diverse aardbevingen hebben de kerk met de grond gelijk gemaakt, maar de Inkamuren bleven onkreukbaar overeind. Deze Inkamuren waren eeuwenlang bedekt met een pleisterlaag, maar na de definitieve ondergang van de kerk zijn ze ontdaan van deze laag en krijg je een beetje een idee hoe het er toen uit gezien moet hebben. Voordat de Spanjaarden Cuzco leegroofden waren alle wanden hier bedekt met goud. Het kostte de Spanjaarden drie maanden om al het goud te smelten en naar Spanje te vervoeren.

Kathedraal met Inka invloeden

Hierna met zijn honderden naar de kathedral op de Plaza de Armas. Ook hier krijgen we een uitgebreide uitleg van alle pracht en praal die hier is verzameld. Grappig is dat hier duidelijk te zien is dat de Spanjaarden Inka-gebruiken in het Christendom weefden. Dit was om de gedwongen overgang van het geloof in de zonnegod naar het Christendom makkelijker te maken. Beelden kregen Inka-gezichten en Inka-kleding. Het mooiste voorbeeld hiervan is de vervanging van het varken door een Guinees biggetje op het schilderij van het laatste avondmaal. Na een wel erg lange rondleiding gaan we eindelijk naar de fameuze Inka-ruïnes, die even buiten Cuzco liggen.

Inca ruïnes rondom Cuzco: Sacsayhuaman

Sacsayhuaman

Als eerste bezoeken we Sacsayhuaman. Het is een indrukwekkend bouwwerk. De geleerden zijn het er nog niet over eens of het een fort of een heilige plaats was. Het is door de Spanjaarden in ieder geval bijna volledig verwoest. Ze zagen het als een bouwwerk van de duivel. Ze konden zich niet voorstellen dat een stelletje boeren als de Inka's zo iets indrukwekkends konden maken. Er moeten zo'n 10 tot 20 duizend mensen hebben geleefd. Sommigen denken dat hier de bovenlaag van de Inka's leefden. Het brein van de natie. Tijdens een van hieruit gevoerde opstand van de Inka's tegen de Spanjaarden, 2 ½ jaar na Pizarro's verovering van Cuzco, waren de Inka's bijna succesvol. Slechts 50 Spanjaarden wisten in een laatste wanhoopsaanval het leger van 5000 Inka's te verslaan. Manco Inka vluchtte naar Ollantaytambo en werd daar enige tijd later definitief verslagen. Het fort bestaat nog uit hoge wallen met enorme stenen, die naar goed Inka-gebruik precies op elkaar passen. We hebben helaas maar 10 minuten de tijd om het grote complex te bekijken. Het hele terrein ziet een kwartier zwart van de mensen. Hierna stapt iedereen weer in zijn bus en is Sacsayhuaman weer helemaal verlaten. Wat is dat slecht geregeld.

Tambo Machay en Puca Pucara

Hierna bezoeken we nog drie Inka-ruïnes. Tambo Machay is verrassend klein. Het is een heilige plaats, waar al minimaal 500 jaar water uit de tempel stroomt. Niemand weet waar het vandaan komt. Om het te weten te komen moet je de boel slopen. Puca Pucara is een kleine uitkijkpost, zoals er zovele hebben bestaan. Ze bewaakten de grenzen van het Inka-rijk. Vanuit Puca Pucara loopt een Inka-weg de bergen in naar de jungle. Iedereen moest zich hier laten registreren. Qenko is de laatste ruïne. Het was een plaats voor de doden. De Spanjaarden hebben het met de grond gelijk gemaakt en begraven. Pas laat in deze eeuw is het weer uitgegraven. Er zijn een paar interessante tunnels met ingenieuze stenen spiegels om deze te verlichten. De (belangrijke) doden zaten in een kring rond de stenen kop van een puma. Het is jammer dat het bezoek aan de ruïnes veel te kort en veel te massaal was. Het alternatief om zelf er naar toe te gaan had als nadeel dat we dan geen gids gehad hadden, die ons uit kon leggen wat de betekenis van alle details is.

Na de toer gaan we nog even langs bij het touristenburootje. Er blijkt geen plaats te zijn in het Machu Picchu hotel. We besluiten vrijdag naar Machu Picchu te gaan en te overnachten in Aguas Calientes. De geplande tour naar de Sacred valley hoeft na dit massale gedoe van vanmiddag niet meer. We doen het morgen wel op eigen houtje.

 
Dag 27
Ollantaytambo
Donderdag
1 augustus
 

We willen vroeg op pad, maar de disco die ons tot 3 uur wakker hield voorkomt een vroege start. Ien heeft na de uitstap van gisteren weer last van de hoogte. Erg vervelend, al houdt ze zich goed.

Bus naar de Urubamba vallei

Door een taxi laten we ons afzetten bij de bus naar Urubamba. Alles taxi's in Cuzco hanteren het standaardtarief van 2 soles. Ongeveer f 1,50. Het is bijna 2 uur naar Urubamba. We moeten eerst naar 3.800 meter klimmen om dan af te dalen naar het dal van de Urubamba-vallei op 2.900 meter. Het is een mooie rit. De Andes is hier op zijn mooist. Besneeuwde toppen sieren de andere kant van de vallei. Boeren bewerken het land met stier en ploeg. Ook zien we primitieve steenbakkerijen.

Markt en keramiek fabriekje in Urubamba

Een bromtaxi in Urubamba

In Urubamba lopen we wat door het dorp. We vinden het maar een weinig opwindende plaats. Als we terug zijn in het centrum lopen we de markt op en nemen een heerlijke 'jugo de naranja'. De markten zijn overal hetzelfde in Zuid-Amerika, maar blijven boeien. Grote hompen vlees worden met een ijzerzaag klein gemaakt, fruitstalletjes hebben het fruit ook hier netjes opgestapeld en de groenten liggen ook nu weer netjes in een cirkel rond de indiaanse verkoopster.

Keramiek fabriekje

In Urubamba hebben ze heel speciale bromtaxi's. Het zijn becaks, maar dan met een halve brommer in plaats van een fiets. We laten ons met zo'n bromtaxi naar een keramiekfabriekje brengen. We krijgen uitleg van de eigenaar. Tegen ons is hij aardig, maar het lijkt ons een boeman voor zijn personeel. We zien het hele proces van klei maken uit gemalen stenen tot gebakken pot. De motieven zijn van verschillende culturen overgenomen. Er komen hier waarschijnlijk veel touristen gezien de extreem hoge prijzen. Desondanks kopen we een leuk geurpotje.

Ollantaytambo

Er is verder niet veel meer te doen in Urubamba. We besluiten verder te rijden naar Ollantaytambo. Het is een half uur met de bus. Ollantaytambo is een gezellig dorpje. We zijn zo'n beetje de enige touristen. We weten dat de bussen vol touristen er aan komen en besluiten meteen de Inka-ruïnes te beklimmen. Het is een vrij groot complex. Op deze plaats werden de Inka's, die in opstand gekomen waren tegen de Spanjaarden, definitief verslagen. Het complex bestaat aan de onderzijde uit terrassen, waar de Inka's onder andere aardappels verbouwden. Hoog hierboven stonden de huizen. Er is verrassend veel bewaard gebleven. Als we alles hebben gezien komt de grote invasie. We tellen 40 bussen vol touristen, die allemaal tegelijk op het complex worden losgelaten. Wij vluchten het touristloze dorp in en nemen even over drieën de bus terug naar Urubamba en Cuzco.

In Cuzco wacht ons een aangename verrassing. Iemand heeft maandag zijn kamer in het Machu Picchuhotel geannuleerd. Wij zijn er als de kippen bij om deze in te pikken. We gaan nu dus niet morgen, maar maandag en dinsdag naar Machu Picchu. Een waardige afsluiting van de vakantie. We verwennen ons vanavond met een lekker biefstukje in het dure hotel Libertador.

 
Dag 28
Cuzco
Vrijdag
2 augustus
 
Plaza de Armas, Cuzco
Slenteren door gezellig Cuzco

Nu we pas maandag naar Machu Picchu gaan hebben we plotseling twee dagen vrij. De souvenir inkoopdagen komen dus dit jaar wel erg vroeg. We slapen lekker uit en volgen op TV de laatste ontwikkelingen van de Olympische spelen. We ruilen de kamer voor eentje met een balkon en meer licht. Na de bank en het postkantoor bezoeken we tientallen souvenirwinkeltjes. De meesten hebben dezelfde rommel en we kopen haast niets. Alleen een T-shirtje.

Op de Plaza de Armas kopen we een paar spulletjes die Ien al eerder had gevonden: een Nazca-hangertje, een T-shirt en oorbellen voor Mik. Een jongetje heeft speciaal voor ons aquarellen gemaakt van indiaanse vrouwen. Deze moeten als voorbeeld dienen voor de vakantiemandala van Ien.

Op bezoek bij de familie van José

Met de taxi rijden we naar het ouderlijk huis van José. Ze blijkt in Peru Jesus te heten. Toen we haar belden om een afspraak te maken was ze eerst niet thuis. De Spaans sprekende vrouw, één van haar zussen, had nog nooit van José gehoord en hing weer op. Ze wonen in een voor Peruaanse begrippen mooi huis. De oudste twee zussen zijn er ook. De ene woont in Cuzco, de andere in Lima. De jongste zus, die in Antwerpen woont, lijkt op de foto een waanzinnig stuk, maar als ze even later binnen komt valt dat lelijk tegen. Haar enige broer heeft liefdesverdriet en is voor onbepaalde tijd naar Argentinië vertrokken.

De moeder is blij bijna de gehele familie bij elkaar te hebben. We krijgen koffie met een koekje. In het Spaans vertellen Ien en ik wat we de afgelopen weken hebben gedaan. Ze begrijpen zowaar ons zeer gebrekkige Spaans. José kletst de oren van ons hoofd. Ze mist duidelijk het ongedwongen en gezellige leven hier. Holland is voor haar in en in saai. Bovendien is ze, volgens ons, getrouwd met de saaiste en meest serieuze man van Nederland.

Om 19 uur nemen we de taxi naar het centrum. In een pizzeria nemen we een gezinspizza. Er is levende muziek. Bandjes struinen de stad af om in restaurantjes een centje bij te verdienen. Als de eerste band klaar is staat de volgende al weer klaar. Vooral het tweede bandje speelt erg leuk. We kopen er een bandje van. Het was erg gezellig. José neemt het er van en sleept ons na het eten mee naar een peña. Het is er erg druk. Voornamelijk studenten en rugzaktouristen. De band speelt Peruaanse muziek met moderne instrumenten. De hele zaal zingt en swingt mee. Om 12 uur brengen we José even naar huis. We liggen pas tegen enen op één oor. Zo laat hebben we het deze vakantie nog niet gemaakt.

 
Dag 29
Cuzco
Zaterdag
3 augustus
 

De nieuwe kamer is geen succes. Hield eerst de disco ons uit de slaap, nu zijn het de auto's die de gehele nacht luid toeterend door de straat rijden. Om 6 uur al de TV aan gedaan. Als ik Nederland de volleybalfinale heb zien halen, duik ik weer onder de wol. We blijven vandaag voor het grootste gedeelte op de kamer hangen. Ik ben uren bezig het reisverslag up to date te krijgen en Ien gaat lekker tekenen.

Santa Catalina klooster

Om toch nog wat aan de dag te hebben bezoeken we het Santa Catalina klooster, dat nu dienst doet als museum. Het is het (zeer) kleine zusje van Santa Catalina in Arequipa. De oprichters zijn hetzelfde, maar voor de rest doet niets ons denken aan het bijzondere klooster in Arequipa. We nemen een gidsje. Ze vertelt in gebrekkig engels wat over de schilderijen en de weinige gebruiksvoorwerpen. Binnen de kortste keren staan we weer buiten.

Matige folkloristische show

Op de Plaza de Armas nemen we nog wat foto's van de bijzondere galerijen met poortjes. Na een heerlijke appelpunt gaan we naar het theater. Het is een ongezellige zaal. We zijn een kwartier voor de aanvang van de folkloristische show aanwezig. Er zijn nog vijf toeristen. Vlak voor de show begint komen er gelukkig nog wat mensen binnen. Op het podium worden diverse dansen uitgevoerd, begeleid door een 15 koppig orkest. Je kunt zien dat ze elke avond dezelfde show opvoeren. De verveling druipt van de orkestleden af. De akoestiek is bar slecht. De aankondiging en het zingen is niet te horen. De dansen die worden uitgevoerd zijn aardig om te zien, maar we zijn blij dat het na een uurtje al afgelopen is.

Inka openlucht spectakel: Tinkuy Pacha

Als we uit het theater komen is er bij de Santo Domingo kathedraal, die gebouwd is op machtige funderingen van de Inka's, een waar spektakel aan de gang. Op de wallen worden taferelen gespeeld uit de Inkatijd. Het feest heet Tinkuy Pacha. Alles is fraai verlicht. De wallen worden bewaakt door Inka-soldaten. Dansen worden uitgevoerd door gracieuze vrouwen en de Inka-koning staat in vol ornaat op de bovenste wal. Er wordt van alles gesproken in het quechua, de taal van de Inka's die nog steeds door de indianen wordt gesproken. Het is heel indrukwekkend, maar we snappen er niet veel van en gaan na een half uurtje maar een hapje eten. Vanuit het restaurant op de plaza zien we het vuurwerk dat het schouwspel af sluit.

 
Dag 30
Markt van Pisac
Zondag
4 augustus
 

Vroege bus naar de markt van Pisac

We nemen de bus van 7:20 naar Pisac, 35 km vanaf Cuzco. Hier wordt elke zondag een kleurrijke markt gehouden. De touristenmassa komt rond 10 uur, zodat we proberen de markt even voor onszelf te hebben. Het is een klein uurtje rijden in de overvolle bus. In Pisac lopen we meteen naar de markt. De groenten- en fruitmarkt is al in volle gang. Zelfs de eettentjes, waar je een warme hap kunt krijgen, hebben al klanten. Het gedeelte waar ze touristische spullen, voornamelijk kleden en keramiek, verkopen wordt nog opgebouwd. We lopen het dorpje in op zoek naar kleine ateliertjes. In veel huisjes wordt geweven of aardewerk beschilderd. Het dorp is in de ban van de markt. Iedereen is bezig zijn spullen naar de markt te slepen. Er wordt de eerste uren niet in de ateliers gewerkt. We moeten om 11 uur maar terug komen. Wel stuiten we op een primitieve bakkerij, dat vol in bedrijf is.

Thuis bij keramiek kunstenaar Josef Coaquira

Josèf Coaquira

Rond tienen komen de busladingen touristen de markt bestormen. Er zijn misschien wel meer touristen dan indianen. Ien kijkt haar ogen uit. Eerst kan ze niet beslissen wat ze wilt kopen, maar als het eerste potje in de tas zit, vliegen de flappen uit onze zak. Alles is wel extreem goedkoop. Het meeste is tussen de 1 en 3 soles te koop (1 sole = f 0,75). Een jongetje heeft hele mooie keramiek. We vragen of het mogelijk is de plaats te zien waar het gemaakt wordt. Dat kan. Hij brengt ons een paar straten verderop bij zijn vader. Deze is dag in dag uit bezig met het verven van keramiek. We zijn onder de indruk van zijn vaste hand. Cirkels en lijnen verft hij perfect uit het handje. Ien is verbaasd dat hij voor het trekken van dunne lijntjes zo'n dikke kwast gebruikt. Hij is net bezig met twee asbakjes. We vragen hem die af te maken voor ons. De man heeft hier een uur voor nodig. Later halen we ze op. Voor ons is hij, Josef Coaquira, de beste keramiek-schilder van Pisac.

Mooie, maar erg touristische markt.

Niet toeristich deel van de markt.

We struinen nog wat over de markt. Ik koop een schaakspel. De witte stukken zijn de Spanjaarden, de zwarte de Inka's. Het spel is veel mooier dan de lelijke standaardspellen die je overal in de winkels en op de markten ziet. Ien is verliefd geraakt op een prachtig beschilderd bord. Nadeel is dat het erg groot en zwaar is en niet in de tas past. Na veel wikken en wegen kopen we het toch maar (slechts fl. 17,50) en zien wel hoe we het vervoeren. Tenslotte kun je het voor die prijs altijd nog per ongeluk stuk laten vallen. In het restaurant van een leuk hostelletje proberen we een pizza. De stenen oven wordt opgewarmd en de pizza er in gelegd. Het ziet er allemaal leuk uit, maar de pizza is zwart en smaakt naar as.

Muziekanten bij een bruiloft.

In een piepklein kerkje, gelegen aan de rand van de markt, treden twee paren in het huwelijk. Traditioneel geklede mannen verzorgen de muziek voor beide paren. Het is schitterend om te zien. Een jongetje blaast op een schelp. Het maakt een hard oergeluid. De bruidsparen zelf zijn gewoon in kostuum en witte trouwjurk gekleed. De pas gehuwden kijken erg serieus. Er kan geen lachje vanaf. Het is ook voor de indianen een gebeurtenis. Fraai geklede indiaanse vrouwen zitten op de trap met een ijsje te wachten op de dingen die gaan komen.

De met 'koekblikhoedjes' getooide indiaanse vrouwen stropen de markt af op zoek naar touristen die voor een sole een foto willen maken. Ze weten precies wat touristen leuk vinden. De vrouwen hebben een kind op de rug en grotere kinderen zie je met hondjes, lammetjes of zelfs biggetjes zeulen. Mensen die stiekem een foto maken zonder te betalen, kunnen rekenen op veel standvastig vragende handjes.

Om een uur of één hebben we een tas vol souvenirs. Tijd om naar de ruïnes te gaan. We laten de spullen achter bij Joséf, de man van de potjes. De twee asbakjes zijn schitterend geworden. Veruit de mooiste die we vandaag hebben gezien.

De hoog gelegen ruïnes van Pisac

Meisje bij de ruïnes

De ruïnes van Pisac liggen in de bergen hoog boven het dorp. Het is een zware klim van anderhalf uur. We zijn lui en laten ons met een taxi een stuk op weg brengen. Je komt dan uit aan de andere kant van de berg en hoef dan niet zoveel meer te klimmen. De ruïnes zijn indrukwekkend. Het is een vesting geweest. Het lijkt er op dat de Spanjaarden het meeste heel gelaten hebben. Naast een paar huisjes voor de soldaten, zien we ook uitkijktorens en erg veel typische Inka-terrassen. Vanaf deze hoogte heb je een mooi uitzicht over Pisac en het Urubambadal.

Na een uurtje rondkijken nemen we de steile weg naar beneden. We komen zo langs een paar mooie uitkijktorens. In gedachten zien we de Inka-wachters nog staan. Het is een uurtje terug naar Pisac. De markt wordt al langzaam afgebroken. We nemen een terrasje en kijken op ons gemak naar de leuke drukte om ons heen.

Chaos bij verlaten Pisac

Tegen vijven willen we met de bus terug. We blijken niet de enigen te zijn. Bij de brug wachten tientallen mensen. De bussen zijn al overvol als ze Pisac binnen rijden en de groep wachtenden wordt alsmaar groter. Elke bus die aankomt wordt bestormd door een heel leger gillende mensen. Hoe komen we hier ooit weg. Een taxichauffeur probeert er een slaatje uit te slaan en vraagt extreem veel voor de rit naar Cuzco. Hij wordt door de mensen weggehoond. Na een half uurtje is de situatie alleen maar erger geworden. Sommigen springen achter op een truck, niet eens wetend of deze naar Cuzco gaat. In ieder geval zal het wel koud zijn. De taxichauffeur heeft inmiddels zijn prijs laten zakken en drie anderen gevonden die de taxi willen delen. We besluiten de chaos te verlaten en ons voor 15 soles naar Cuzco te laten rijden. Ien is blij dat we weg zijn.

In Cuzco eten we bij een pizzeria, die klanten trekt door te beweren dat er elke avond tussen 7 en 9:30 levende muziek is. We zijn er even voor achten en wachten gespannen op wat er komen zal. Niets dus. Als we er naar vragen blijk er niets te gebeuren. 'Morgen weer'. Als we nadenken hebben we hier nog nooit een groep gezien. Oplichters. We pakken de spullen alvast in. Het kleine rugzakje en de fototas voor de nacht in Machu Picchu. De rest al vast zoals het in het vliegtuig moet.

 
Dag 31
Machu Picchu
Maandag
5 augustus
 
Machu Picchu

We worden om 6:10 opgehaald door Roxanne. Ze is te laat. We moeten nog vier mensen ophalen en de trein vertrekt om 6:25. We redden het net. In de haast hebben we niet in de gaten dat we verkeerde tickets in onze handen geduwd gekregen hebben. We zitten nu tourist klasse in plaats van Pullman. 10 dollar per persoon goedkoper. Bah, moeten we in Cuzco weer zeuren om ons geld terug te krijgen. Wat hadden we deze vakantie weinig stress gehad als we alle transport zelf hadden geregeld!

Met de trein naar Machu Picchu

De trein vertrekt precies op tijd. Daar had een Spaanse vrouw niet op gerekend. Haar drie kinderen staan nog op het station. Veel geschreeuw, maar de trein gaat niet terug. Ze heeft mazzel. Om uit Cuzco te komen moet er flink geklommen worden. Vanwege de steile helling doet de trein dit zig-zaggend. Op de tweede van de acht keerpunten, dat dus een stukje boven het station ligt, staan de kinderen te wachten en kunnen alsnog instappen. Plotseling is er een ijselijk geschreeuw dat door merg en been gaat. Een van de kinderen is bij het in de langzaam rijdende trein springen gevallen en onder de trein gekomen. De paniek is gigantisch. Mensen komen overstuur de trein in en de moeder schreeuwt het uit. Iedereen zit er verslagen bij en durft niet te kijken. Afgaande op het geschreeuw vrezen we het ergste. Plotseling rijdt de trein weer verder en lijkt het alsof er niets is gebeurd. Het kind blijkt weliswaar onder de trein gevallen te zijn, maar het spoor is zo smal dat de wielen meer dan een meter naar het midden zitten. Het kind was onder de trein verdwenen, maar was niet onder de wielen gekomen. Wat een mazzel. Met de schrik in de benen vervolgen we onze weg. Ook nu zien we op veel huisjes een kruisje met twee stieren staan. Het betekend dat hier een man en een vrouw wonen, die samen het huis 'bestieren'. Meer kan de gids ook niet vertellen.

Na twee uurtjes zakken we af naar de Urubamba rivier en komen langs Ollantaytambo. De Urubamba is op sommige plaatsen erg wild. Hier worden voor de avonturiers raft-tochten georganiseerd. Tanya, die we tegen kwamen in Pisco, heeft het gedaan. Ze was wild enthousiast, al was ze wel uit de boot gevallen en een stuk door de stroom mee gesleurd. Als we in de buurt van Machu Picchu komen hebben we uitzicht op prachtig besneeuwde bergen.

Weer wat mis met hotelboeking

Het is 4 uur rijden naar Punta Ruinas, het station aan de voet van de berg waar Machu Picchu op is gebouwd. We zijn snel de trein uit en zitten in één van de eerste bussen naar boven. We hebben het Peru hotel besproken. Dit ligt vlak naast de ruïnes. Als we in willen checken blijkt onze naam (weer) niet op de lijst te staan. Het hotel is verder vol. Er wordt wat heen en weer gebeld, zonder enig resultaat. Roxanne krijgt meteen de zwarte piet toegespeeld. Ze zeiden dat ze de kamer voor gisteren had besproken. Het voucher van Peru-hotel zelf geeft echter 5 augustus aan. Het duurt allemaal erg lang. Ik moet wachten tot het in Cuzco is uitgezocht en de oplossing telefonisch is doorgegeven. Na drie kwartier besluit de receptie na mijn aandringen zelf eens te bellen. Ik hoor dat Roxanne nu pas op de hoogte wordt gebracht van het probleem. Als ik na afloop van het gesprek vraag wat er is besproken krijg ik alleen te horen dat ik 15 minuten moet wachten op een telefoontje. Ze weigert verder wat te zeggen. Ik kook ondertussen. De gids is al weg. De tijd die we in Machu Picchu door kunnen brengen is toch al zo kort. Ik vraag naar de manager en doe bij hem beklag over de manier waarop ik aan het lijntje wordt gehouden. De man bekijkt het voucher en erkent meteen dat het een fout is van Peru-hotel. Hij heeft een paar opties. Er kan misschien wat geschoven worden of in het uiterste geval krijgen we een gratis kamer beneden in het dorpje Aguas Calientes. Hij heeft wat tijd nodig om de mogelijkheden te checken, maar er is nu tenminste iets geregeld.

Machu Picchu

Samen genieten van Machu Picchu

Met anderhalf uur vertraging zijn we in Machu Picchu. De oude Inka-stad is behoorlijk groot. Door de vele touristen is het ondoenlijk gids Mario te zoeken. We gaan zelf maar op onderzoek uit. De stad is nooit gevonden door de Spanjaarden. Deze hebben dus ook niet de kans gehad alles te vernietigen, zoals ze bij andere Inka-steden als Cuzco hebben gedaan. Door de solide bouw heeft het door de eeuwen heen heel wat aardbevingen doorstaan. Over Machu Picchu zijn nog heel wat onduidelijkheden. Werd van hieruit het verzet tegen de Spanjaarden geleid? Wanneer werd de stad verlaten? Waarom zijn er voornamelijk vrouwelijke menselijke resten opgegraven? Er zijn veel theorieën, maar weinig zekerheden.

Op sommige muren hebben ze rieten daken geplaatst. Je krijgt zo een aardig beeld van hoe de mensen hier hebben geleefd. Op een heuvel staat de enige nog ongeschonden Inka-zonnewijzer. Alle anderen zijn door de Spanjaarden als onheilige symbolen vernietigd. Bij toeval lopen we tegen onze gids op. We kunnen zo nog een stukje uitleg krijgen. De gids blijkt veel onzin uit te kramen. Drie Nederlanders en een Japans echtpaar ergeren zich duidelijk aan al de onwaarheden. Alle gevonden schatten, waaronder veel goud, zijn door de ontdekker Bingham in 1911 naar Amerika verscheept. Als tegenprestatie stroomt momenteel het groene goud (dollars) van de touristen Peru binnen.

Oude zonnewijzer

We zijn onder de indruk van Machu Picchu en vinden het jammer dat we al om drie uur naar het hotel terug moeten. Het Peru-hotel blijkt inderdaad helemaal vol te zijn. We krijgen nu een gratis hotel in Aguas Calientes, maar moeten dan wel vroeg met de bus naar beneden. Geen zonsondergang op de Machu Picchu dus, en morgen ook geen zonopkomst.

Het nu ineens aardige meisje van de receptie gaat met ons mee naar beneden. We hoeven niet in de lange rij te wachten en springen met haar, onder luid gejoel van wachtenden, in de eerste de beste bus. Net als 13 jaar terug rent er een jongetje mee naar beneden. Hij neemt de steile weg naar beneden, terwijl de bus via lange S-bochten naar beneden moet. Na elke bocht staat het knulletje er weer en gilt 'goodbye'. Beneden stapt hij in de bus en hoopt op een fooitje. Horen deze kinderen niet op school te zitten?

Overnachten in Aguas Calientes

In Aguas Calientes krijgen we een redelijke kamer. Niet wat je van het prestigieuze Peru-hotel verwacht. Er is in het hotel geen restaurant en de kamer ruikt erg muf. Ik begin meteen te niezen. Het meisje heeft als goedmakertje twee T-shirts en honkbalpetjes van het Peru hotel voor ons meegenomen. Voor de rest zijn we blij vanavond in het dorpje te zijn. Aguas Calientes is een gezellig dorpje, dat gebouwd is om de spoorlijn. Op het 'perron' heb je hotelletjes en restaurantjes met terrasjes buiten. Ook stalletjes van de indianen hebben hier een plaatsje gevonden. Het perron is vol wachtende mensen. De trein heeft twee uur vertraging. Als hij met zijn harde stoomfluit aan komt, probeert iedereen zo snel mogelijk een plekje te veroveren.

Een uurtje later is het nog erger als de lokale trein langs komt. Deze zit overvol en alle mensen op het volle perron moeten er nog bij. Er wordt heel wat geduwd en getrokken, maar als de stoomtrein een paar minuten later vertrekt zit iedereen er tot onze stomme verbazing in. Er steken wel een paar armen en benen uit de trein, maar goed, ze zitten er in. En dan te bedenken dat er bij het volgende station nog meer mensen in moeten. In 1983 had ik deze trein. Binnen was het niet te harden. Iedereen stond tegen elkaar gedrukt, met de bagage ook nog ergens op de grond. De controleur liep over de rugleuningen van de banken om de kaartjes te controleren. Dat er toen niets is gestolen was een wonder.

We eten op een terrasje naast de rails en laten alle drukte lekker over ons heen komen. We hebben nog maar weinig geld over. We hadden gedacht alleen in het hotel geld uit te kunnen geven en dit met de Visa-kaart te betalen. Ons restaurantje is iets duurder en ongezelliger dan de rest, maar accepteert als enige de Visa-kaart. Bij het afrekenen heeft de eigenaar 10% bedieningsgeld en 8% extra kosten vanwege de kaart in rekening gebracht. Boos verscheur ik de betaalslip en eis een nieuwe zonder al die flauwekul. Na het eten nemen we in een ander tentje een pannekoek. We moeten er weliswaar meer dan een uur op wachten, maar smaken deed hij wel. Ondertussen probeer ik Roxanne te bellen om er zeker van te zijn dat we morgen ons geld terug krijgen. Ze is er niet en het kost me 9 soles haar collega uit te leggen wat er aan de hand is. Ik spreek af dat ik morgen om 12 uur precies bel en dat zij dan aanwezig moet zijn.

Tussen de rails zijn jongetjes aan het spelen. Met een tol proberen ze de tol van de tegenspeler te raken. Ze gaan helemaal in het spel op en hebben niet in de gaten dat er zoveel touristen hun spel op de voet volgen. Een ander, ondeugend kijkend knulletje, staat met grote vragende ogen bij ons aan tafel. We hebben ballonnen bij ons en ik blaas er één op voor hem. Hij vindt het prachtig. Iedereen die hij ziet toont hij zijn grote ballon. Zoals gevreesd staan er even later aan onze tafel een heleboel kinderen die ook een ballon willen. Ik heb er nog één. De rest krijgt een fluorescerend armbandje. Je denkt wat leuks voor de kinderen gedaan te hebben, maar even later hebben de even tevoren nog lief spelende kinderen ruzie over de spullen. De ballonnen klappen uit elkaar en de armbandjes worden uitgetrokken tot halskettingen.

 
Dag 32
Machu Picchu
Dinsdag
6 augustus
 

Eerste bus de berg op naar Machu Picchu

We zijn vroeg op om de eerste bus van 6:30 naar Machu Picchu te halen. Het restaurant dat ons gisteren nog verzekerd had om 6 uur een ontbijtje voor ons te hebben blijkt dicht te zijn. Bij het spoor is er eentje open. Het zit vol met touristen. Als we op ons ontbijt wachten zien we uit alle gaten en hoeken touristen komen. Ik ben bang dat er maar één bus is en we minimaal een half uur moeten wachten op de volgende. Snel een jugo de naranja en op naar de bus. Het blijkt erg druk te zijn, maar hebben het geluk dat er meerdere bussen tegelijk naar boven gaan. We zitten in de tweede bus en zijn even voor zevenen boven.

Mysterieuze mist over ontwakend Machu Picchu

Mysterieuze mist over Machu Picchu

Er hangt een dikke, mysterieuze mist over Machu Picchu en de omringende bergen. Het is een schitterend gezicht. We zoeken een stil plekje op om Machu Picchu te zien ontwaken. Telkens is de ruïnestad even te zien en wordt het even later weer overspoeld door bovenkomende wolken. We klimmen een stukje naar boven. Hier is het bekende uitzichtpunt van de ansichtkaarten. Er staat ook een Nederlands stel. Ze zijn ook gisteren aangekomen en hebben geslapen bij de ruïnes van Winay Huanay, zo'n twee uur lopen hier vandaan. Dat was ook een leuke optie voor ons geweest. Helemaal niet aan gedacht.

Machu Picchu

Als Machu Picchu rond achten regelmatig uit de mist verdwijnt ontvluchten we de nu al talrijke touristen en lopen een stukje de Inka-trail in omgekeerde richting. Het eerste stuk gaat iets omhoog naar een pas. Het is een schitterende wandeling in de nevel. We zien verschillende soorten orchideeën en fraai gekleurde vogeltjes. Op de pas hebben de Inka's een uitzichtpunt gebouwd. Hier wachten we tevergeefs met nog een paar mensen, die van de Inka-trail afkomen, op het moment dat Machu Picchu onder het wolkendek uit is.

Stukje inka trail naar Winay Huanay

We denken het zwaarste stuk gehad te hebben, maar dat valt tegen. Het pad naar de ruïnes van Winay Huanay gaat soms steil omhoog en omlaag. Behaarde rupsen hangen aan een dunne draad en hopen dat we er tegen aan lopen. Ze krijgen op die manier een gratis lift naar een verderop gelegen boom. Winay Huanay lijkt maar niet dichterbij te komen. Doodversleten bereiken we de plaats. Het is dan al 11 uur en we zijn nooit om 12 uur terug om Roxanne te bellen. Terwijl Ien een fanta neemt loop ik iets verder naar Winay Huanay. Deze kleine ruïnes zijn net als Machu Picchu niet vernield door de Spanjaarden. In 1983 hebben we in de ruïnes de tenten opgeslagen, iets wat nu strikt verboden is. Net als in Machu Picchu zijn ze hier bezig met restaureren. Ingestorte stukken worden opnieuw opgebouwd. Hier gebeurd het met de originele stenen, maar in Machu Picchu kun je aan de kleur van de stenen zien dat sommige delen niet authentiek zijn. Toch vind ik het een goede zaak. De Grieken kunnen er een voorbeeld aan nemen. Laten ze daar ook maar die losse stenen op elkaar zetten.

De terugweg gaat een stuk sneller. Een uur naar de pas en een half uurtje terug naar Machu Picchu. Ik probeer tevergeefs Roxanne te bellen. In Cuzco lunchen ze tussen 1 en 3 uur. Als ik haar huis bel krijg ik een kind aan de lijn en kom niet verder. Ik hoop nu maar dat alles geregeld is als we terug komen. Na een laatste biertje nemen we de bus naar beneden. Bij het station wacht Mario op ons met de tickets. Helaas geen Pullman, maar weer Tourist klasse. Het is hetzelfde treinstel als op de heenreis. We zitten nu echter aan de andere kant. Hier is geen tafeltje tussen de banken en de beenruimte is zeer beperkt.

Met de trein terug naar Cuzco

Tijdens de 2 km tussen Puenta Ruinas en Aguas Calientes lijkt het er op dat de trein half vol is. Er stappen in Aguas Calientes echter zoveel passagiers in, dat sommigen zelfs moeten staan. We verhuizen terug naar onze eigen plaats. Als Ien even later haar leesboek mist en deze niet in de bagage is, vraagt ze beleefd aan twee norse tantes of ze er soms op zitten. Tot haar verbijstering weigeren ze te kijken en roepen slechts 'no, no'. Ik vermoed een taalprobleem, stap er op af en vraag in mijn beste Spaans of ze kunnen kijken of er een boek op hun plaats ligt. Als ze met hun domme, dikke varkenskoppen nee schudden, pak ik ze bij de vetrollen en duw ze opzij. En ja hoor, onder de tientallen kilo's spek komt Ien's boek tevoorschijn. Er volgt een wederzijdse scheldkanonnade, tot groot vermaak van de overige passagiers.

x
Kathedraal in Cuzco

Het is gelukkig minder koud dan op de heenweg. Opgevouwen bereiken we Cuzco. Tijdens het zig-zaggen naar beneden rijden we een paar keer langs de schitterend verlichtte Plaza de Armas. Op het station staat Roxanne ons op te wachten. Ze heeft echter geen 212 dollar bij zich. Ze dacht het morgen te kunnen regelen, maar dan zijn we al weg. De banken blijken al dicht te zijn en de betaalautomaat kapot. Om 10 uur komt ze in het restaurant melden dat het niet gelukt is en ze het geld morgen naar het vliegveld brengt. Ze komt betrouwbaar over, maar we vinden de hele gang van zaken bijzonder vreemd. Ik heb gisteravond tegen haar collega gezegd dat we morgen weg gaan. Ze heeft dus de hele dag de tijd gehad om geld te halen.

We eten in de pizzaria waar we met José hebben gegeten. We komen een Nederlands echtpaar met hun dochter tegen, die we spraken in Machu Picchu en schuiven bij hun aan. De dochter heeft stage gelopen in de Nederlandse ambassade en heeft haar ouders hier 3 weken op sleeptouw genomen. Enthousiast vertellen ze over hun belevenissen.

 
Dag 33
Cuzco naar Lima
Woensdag
7 augustus
 

We nemen afscheid van het personeel van Santa Catalina en nemen de taxi naar het vliegveld. Het inchecken gaat voorspoedig en het wachten op Roxanne begint. Zal ze komen of niet. Voor het geval ze niet verschijnt heb ik het adres en telefoonnummer van de volgens zeggen effectieve Peruaanse klachtendienst opgevraagd. Ook José kunnen we nog inschakelen. Het blijkt allemaal niet nodig te zijn. Om kwart voor 10 arriveert Roxanne en krijgen we keurig ons geld van het hotel en het prijsverschil van de treintickets terug. Blij dat het toch nog goed af loopt.

Weer terug in Lima

Met een half uur vertraging vertrekken we naar Lima, waar we een uur later aankomen. Over de stad ligt nog steeds hetzelfde grouwdeken als 4 weken terug. In de aankomsthal begint meteen weer het getrek aan je bagage door taxichauffeurs. Je moet je spullen met je leven beschermen. Anders zitten alle 5 stuks bagage in verschillende taxi's. We dingen een beetje af en stappen in een taxi. De man wil wat extra verdienen en wil nog twee passagiers in de taxi proppen. Daar hebben we geen zin in, dus wij er weer uit. Er staan vier mensen om de taxi heen te schreeuwen. De één roept '2 personas', de ander '3 personas' en allemaal proberen ze ons weer in de taxi te krijgen. De bagage gaat een paar keer in en weer uit de taxi. Ook die van de andere mensen. Na een tijdje hebben we er genoeg van en nemen één van de gieren die gluiperig proberen het vrachtje over te nemen. Ook de andere mensen stappen in een andere taxi. Zo heeft de hebberige chauffeur uiteindelijk helemaal niets.

De taxi neemt de strandweg naar Miraflores. Het is triest te zien dat het 'strand' een grote vuilnisbelt is. Het past precies bij het smerige Lima. We hebben weer hetzelfde hotel. Ditmaal een rustige kamer aan de tuinkant. Vogelfreak Ien kiert als ze in de tuin de mooie vermillion flycatcher ziet. Het rode vogeltje waar je op de Galapagos een dag naar op zoek bent. Ik ben twee uur bezig alle punten, die misgelopen zijn tijdens de slecht georganiseerde rondreis in het begin van de vakantie, op papier te zetten. Morgen zullen we Victor Tours hiermee confronteren. Laat in de middag gaan we naar het centrum van Miraflores. Het is een stuk gezelliger dan de vorige keer. Toen waren er op zondag weinig winkels open. Nu moet ik souvernirwinkel in, souvenirwinkel uit.

We verwennen ons met een heerijke tong (Ien) en een malse biefstuk in het Vivaldi restaurant. Het is een goed restaurant, dat gezien de drukte ook door de goed gesitueerde Peruanen wordt gewaardeerd. Je wordt alleen gek van al die mobiele telefoons. Het lijkt soms Beursplein 5 wel.

 
Dag 34
Lima
Donderdag
8 augustus
 

Met de expressbus naar het centrum. Hier even geprobeerd het mooie schaakspel te kopen. Ik krijg echter geen korting en als je met Visa betaald moet je ook nog 8% meer betalen. Het is en blijft 300 soles (fl. 225,-) en dat is het me net niet waard. Naast de winkel zit Victor Tours. Victor vermoed onraad en neemt ons apart in zijn kantoortje. We hebben een kopie gemaakt van mijn lijst. Deze zal hij vanmiddag doornemen en eventueel telefonisch dingen navragen. We spreken af dat we tussen 5 en 6 terug komen.

Een stukje verderop is het postkantoor. Hier halen we drie brieven op van de ouders. Net als in Cuzco hebben ze het weer lekker gesorteerd en komt de brief van Ine uit de stapel met de letter 'v'. Met veel fantasie kun je van de onduidelijke 'D' van Dool ook een 'V' maken en aan fantasie hebben ze hier geen gebrek. We zoeken een restaurantje uit om de enthousiaste verhalen van thuis te lezen. Het is fijn te lezen dat er in Nederland zo met ons wordt meegeleefd.

De dierentuin van Lima

's Middags bezoeken we de dierentuin, Parque los Lyendas. De taxichauffeur praat aan één stuk door. Hij vindt de regering, in tegenstelling tot de meest Peruanen, maar niets. Hij is econoom, maar net als vele tandartsen, dokters en andere gestudeerden werkloos. De meesten kruipen in de taxi om toch nog een centje te verdienen.

De dierentuin is verrassend groot en modern. Er zijn voor de dieren van Peru drie gedeelten gemaakt. De kust, de sierra en de jungle. Elk met zijn eigen specifieke dieren. De dieren hebben behoorlijk veel ruimte. De verscheidenheid aan soorten is teleurstellend laag. We gaan tevergeefs op zoek naar capibara's, krulstaartkonijnen en de vogels van Peru. Ze hebben wel veel papegaaien. Van nagenoeg elke ondersoort van de amazonepapegaai hebben ze een hok vol. Er zijn veel Peruanen in de dierentuin. De kinderen zijn veel enthousiaster dan in Nederland. Elk dier, van vis tot olifant, wordt uitgebreid bekeken.

Nog even langs bij Victor Travel

We nemen de bus terug naar het centrum. Bij Victor Travel worden onze klachten hoofdschuddend aangehoord. Hij probeert alles af te schuiven op de agenten in de overige steden, zijn onervaren zoon en 'het systeem'. Om het goed te maken wil hij ons morgenochtend gratis naar het vliegveld brengen. Dit gaat ons niet ver genoeg. In Nederland zou ik zeker 500 gulden terug geëist hebben vanwege de niet gegeven service. De helft van hun winst. We komen uiteindelijk uit op 100 soles (f 75) schadevergoeding. Achteraf zijn we hier niet tevreden mee. We hadden hoger in moeten zetten tijdens de onderhandelingen. We trapten in het argument dat hij niets terug zou krijgen van de reeds betaalde agenten. Lulkoek, beseffen we te laat, het meeste geld is in zijn zak verdwenen en zou ook daar weer uit moeten komen. Toch zijn we voldaan dat we het niet helemaal over onze kant hebben laten gaan.

We gaan op zoek naar de express-bus naar Miraflores. In de chaos van Lima komen we er niet achter welke bus we moeten hebben. Navraag levert ook niets op. We nemen dus maar de langzame bus die over de drukke Arequipa straat rijdt. Ruim een half uur filerijden over één van de drukste straten van Lima. In Miraflores gaan we op zoek naar de 'Artistieke markt'. De 'markt' blijkt een verzameling van 10 winkeltjes te zijn. Niets bijzonders. Toch kopen we nog wat laatste souvenirs voor we een blok verderop weer een lekkere tong nemen bij ons favoriete restaurant Vivaldi.

 
Dag 35
Naar huis
Vrijdag
9 augustus
 

Vlucht vol problemen

We vliegen vandaag terug naar huis. We vrezen het ergste. Viasa is erg slecht geworden en we moeten twee keer overstappen. In Madrid hebben we maar 50 minuten. Met een cowboy als taxi-chauffeur scheuren we door Lima naar het vliegveld. Ien zit voorin en ziet zich wel tien keer verongelukken. Rode stoplichten zijn slechts decoratie. Als we naar rechts moeten blijft de man tot het laatste moment links rijden om vlak voor de bocht iedereen af te snijden en de bocht door te scheuren. 20 minuten en een groot aantal gillen van Ien later zijn we bij de luchthaven. Normaal doe je er ruim een half uur over. Er staat een lange rij voor de balie van Viasa. Het inchecken duurt lang. Ze doen zo rustig omdat het vliegtuig toch 3 ½ uur vertraging heeft.

"Drama" in Caracas

Om één uur vertrekken we naar Caracas. Precies op tijd om onze aansluiting nog te halen denken we. In Caracas blijkt de vlucht naar Madrid ook al een vertraging van 5 uur te hebben. Balen dus. De informatie-balie is niet bijzonder behulpzaam. We moeten uit ze trekken dat we in Madrid zijn overgeboekt naar een andere vlucht en dat we om 19 uur in plaats van 12 uur in Amsterdam zijn. De telefoonkosten om dit aan Nederland door te geven willen ze niet vergoeden. Wel krijgen we een 'diner', bestaande uit een broodje en een cola, aangeboden. Wat zullen we kapot zijn in Amsterdam. De reis heeft dan meer dan 30 uur geduurd! Viasa, nooit meer.

Uiteindelijk vertrekken we met 6 uur vertraging. In Madrid wacht ons een nieuwe onaangename verrassing. De vlucht naar Amsterdam is vol. De Viasa heeft dus helemaal niets voor ons geregeld in Caracas. Er gaan ook geen latere vluchten. We moeten nu naar Brussel en daar overstappen op een KLM-cityhopper. Dit overboeken gaat maar net. Een kwartier voor we vertrekken is het pas geregeld. De bagage zit echter in het al lang vertrokken vliegtuig.

Op Schiphol lijkt onze bagage even zoek, maar komt even later als complete verrassing binnen op de band van de laatste KLM-vlucht. Ab en Ans zijn doodongerust. We konden niet meer doorgeven dat we met een nog latere vlucht zijn aangekomen. Gelukkig zijn ze blijven wachten, zodat we even later onze eerste reisverhalen kwijt kunnen. Het is inmiddels over negenen. De gourmetavond is dan al in het water gevallen. Als pleister op de wond heeft Ans een bak fruit mee genomen.